picture
picture
V o o r b l a d


Krant opnieuw   Opgeschreven 2023/2024

Terug uit Washington DC.1981. Pogingen om 'de krant' te schilderen.

Zoeken, vinden.

Een enkel 'detective' voorbeeld, graag. Dank. Een detective moet iedereen uit de omgeving van het slachtoffer ondervragen. Tegelijk moet de regisseur de spanning er in houden en uitrekken.. Verzoekt de detective met een van de verdachten een afspraak te maken, als dan de verdachte meteen al roept nee nee, ik moet hier of daar naar toe,ik ben er dan niet'... En de detective hoort die uitvlucht keer op keer. In een steeds nieuwe variatie, dan heb je een patroon. Op een gegeven moment wordt de detective van zoeker vinder en zegt 'aha'. Die zich steeds maar excuserende figuur zou wel eens de dader kunnen zijn.

Zo is het met het schilderen. Eerst moet je zoeken. Het vinden komt later.

Direct na mijn verblijf in Washington, weer thuis in Den Haag, dacht ik terug aan mijn waarnemingsbelevenis in Groningen Haren, in het oude gezin waar ik toen bij hoorde. Ik had een uiterst spannende tijd in Washington DC doorgebracht en toch ging ik werken aan iets dat met 'thuis' te maken had. Niet in de maatschappij, in de Grote Kring, maar in de Kleine Kring. Je hebt geen verbindingen meer met je omgeving Men vraagt er niet naar wat je gedaan hebt en en je bent zelf nog aan de andere kant van de oceaan. Je bent nog een beetje een vreemdeling . Daarom grijp je terug naar iets dat een vertrouwde indruk op je had gemaakt. Daarmee compenseer je dat gevoel van quantum deeltje te zijn, op twee plaatsen tegelijk bestaand. Net terug verhuisd naar het oude continent, dacht ik allereerst aan die lang geleden familiale waarneming in Groningen 1965 /1966. Die foto die van mijn zusje in de krant stond en die als 'patroon" verder was gegaan.

Tegelijk was het zo dat ik in Washington DC waar ik net vandaan kwam ook al met patronen had gewerkt met stukken canvas waaruit ik collages maakte. Ik bekeek geen krantenfoto's meer.. Er was toendertijd in Amerika in de kunstwereld een 'Pattern' beweging. Er zat logica in dat ik mijn veel vroegere indrukken verbond met mijn laatste werk daarginds aan de overkant van de Oceaan.

Ik was naief genoeg om De Krant te willen schilderen, om al schilderend uit mijn impressies van toen het algemene te kunnen trekken.
[picture]

Ik heb vier 'krantenschilderijen' gemaakt. Heb ze weggegooid (de laatste gefotografeerd), spie latten bewaard. Nee dat was het niet. Daarna getekend, met rietpen, met grafiet potlood, met houtskool. Door te tekenen kan je wat sluimert in je kop wakker maken. Uiteindelijk kwam er een schilderij...
[picture]

Er zat een ogenblikkelijkheid in. En tegelijk een 'opkomen', een verschijnen. Hoe kon dit schilderij zo 'gelukt' zijn? Geschilderd na die kranten schilderijen?

Daar over peinsde ik later. Hoe kan dat? Er lijkt een analogie met een idee van Freud en zijn'dagrest'. De dagrest bij Freud werkt door in de droom op voorwaarde dat het om eigen belevenis gaat. Die eigen belevenis was een belevenis nog uit New York. Die zat nog in mijn kop en moest nog verwerkt.

//

Ik moest eerst vinden wat me opviel bij die beleving. De figuren die ik in de USA op de autoweg zag, rezen op uit een horizon! Dat was het. Uit een scheidslijn tussen hemel en aarde. Dat beeld dat ik opving, die horizon impressie daarvan zou ik de verschijningsvorm, de plaats en de rangorde in de later gemaakte reeks figuren bepalen.

Maar er was een indruk die zich met die 'autoweg' impressie vermengde. Ik was met mijn herinnering verder achteruit in de tijd gegaan, vlak vóór mijn verblijf in Washington DC en na mijn verblijf in Thailand. Herinnering die door de vele belevenissen in de USA op de achtergrond geraakt was maar bij het schilderen weer te voorschijn kwam. Ik zat voor de tweede keer op de VA en werkte op de repro afdeling. Experimenteerde met de zeefdruktechniek. Kleur, vorm, tekst. Altijd was daar Robert Pot. Verdere collega's Thomas Rajlich, Maritza die op behoedzame wijze composities met vierkanten maakte en Victor een Portugees die revolutionaire affiches maakte. Een impressie van de actieve werking van het licht binnen in een repro camera voegde zich toe aan die 'autoweg' impressie . Dat kan schilderen voor je doen. Via een autotochtje en een technische camera, kun je tot een schilderij komen dat voor mij het begin van iets nieuws was.

Na gekeken 2025/26.

Krant  Groningen/Haren